آندوسکوپی یکی از دقیقترین روشهای تشخیصی در پزشکی نوین است که به پزشک امکان میدهد داخل دستگاه گوارش را بدون جراحی مشاهده کند اما نتیجه دقیق و بدون عارضه آن، تا حد زیادی به رعایت نکات قبل و بعد از آندوسکوپی بستگی دارد.
در این روش، لولهای باریک و انعطافپذیر مجهز به دوربین از طریق دهان وارد بدن شده و تصاویر زندهای از اندامهای داخلی ارائه میدهد. اگرچه این روشی کمخطر محسوب میشود ، اما رعایت دقیق آمادگیهای قبل از آندوسکوپی معده و مراقبتهای بعد از آن نقش حیاتی در افزایش دقت تشخیص و کاهش عوارض احتمالی دارد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.
مواردی که قبل از آندوسکوپی باید با پزشک خود در میان بگذاریم!
پیش از انجام آندوسکوپی، اطلاعرسانی دقیق به پزشک درباره وضعیت سلامت و سوابق پزشکی نقش مهمی در افزایش ایمنی و دقت این بررسی تشخیصی دارد. اگر سابقه بیماریهای خاصی دارید یا به دنبال روشهای کاهش وزن هستید، حتماً پزشک را مطلع کنید؛ چرا که برخی اقدامات مانند بالن معده یا سایر مداخلات گوارشی قبلی، میتوانند بر نحوه آمادهسازی یا اجرای این تست تأثیر بگذارند.
در ادامه نکات مهمی که باید به پزشک معالج خود اطلاع دهید را بررسی کردهایم.
- وجود هرگونه بیماری زمینهای مانند بیماریهای قلبی، ریوی، دیابت، فشار خون یا مشکلات انعقادی خون.
- سابقه جراحیهای قبلی، “بهویژه جراحیهای مرتبط با معده، روده یا مری. تجربه قبلی آندوسکوپی و هرگونه عارضهای که در دفعات قبل رخ داده است، زیرا استانداردهای ایمنی بیمار در پروسههای تهاجمی بر پایه سوابق فردی تنظیم میشوند.”
- مصرف داروهای روزانه، از جمله داروهای رقیقکننده خون، داروهای دیابت، داروهای قلبی و مکملهای غذایی.
- داشتن حساسیت یا آلرژی به داروها، مواد بیحسی یا داروهای آرامبخش.
- بارداری یا احتمال باردار بودن، بهخصوص در بانوان در سن باروری.
- سابقه خونریزیهای غیرطبیعی یا کبودی آسان در بدن.
- وجود بیماریهای عفونی خاص مانند هپاتیت یا سایر عفونتهای قابل انتقال.
- بروز علائم گوارشی شدید مانند درد مداوم، استفراغ خونی یا مدفوع تیرهرنگ.
- تجربه قبلی آندوسکوپی و هرگونه عارضهای که در دفعات قبل رخ داده است.
اگر برای آندوسکوپی آمادگی دارید،
جهت دریافت مشاوره و رزرو نوبت آندوسکوپی نزد دکتر فائزه الماسی، کلیک کنید.
قبل از انجام اندوسکوپی چه کارهایی "ممنوع" است؟
رعایت ممنوعیتها در تمامی تستهای تهاجمی الزامی است. همانطور که در آمادگیهای قبل از کولونوسکوپی تأکید میشود، در اینجا نیز رعایت محدودیتهای قبل از آندوسکوپی، به اندازه انجام توصیههای پزشکی اهمیت دارد که شامل موارد زیر می شود:
- حداقل ۸ ساعت قبل از آندوسکوپی چیزی نخورید و ننوشید، مگر مواردی که پزشک اجازه داده است.
- از مصرف سیگار، قلیان و نوشیدنیهای الکلی پیش از انجام آندوسکوپی خودداری کنید.
- هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک قطع یا مصرف نکنید، بهویژه داروهای قلبی، دیابت و رقیقکننده خون.
- در روز آندوسکوپی از جویدن آدامس، خوردن آبنبات یا مصرف نوشیدنیهای رنگی پرهیز کنید.
- هنگام مراجعه برای آندوسکوپی از زیورآلات، لاک ناخن و وسایل فلزی استفاده نکنید.
آندوسکوپی برای تشخیص چه بیماریهایی استفاده میشود؟
آندوسکوپی با فراهم کردن امکان مشاهده مستقیم داخل دستگاه گوارش، به پزشک کمک میکند علت بسیاری از علائم گوارشی را بهطور دقیق شناسایی کرده و بیماریهای مختلف را در مراحل اولیه تشخیص دهد. این روش نه تنها برای تشخیص، بلکه برای درمان نیز کاربرد دارد. برای مثال، در صورت مشاهده تودههای مشکوک، پزشک میتواند همزمان با انجام آندوسکوپی، عمل پولیپکتومی (برداشتن پولیپ) را جهت پیشگیری از بدخیمیها انجام دهد. این بیماری ها عبارتند از :
- مشکلات شایع معده و مری : آندوسکوپی به پزشک کمک میکند تا علت درد معده، سوزش سر دل و مشکل در بلع را بهطور دقیق بررسی کند. با این روش میتوان زخم معده، التهاب مری و آسیبهای ناشی از رفلاکس معده را بهوضوح تشخیص داد.
- خونریزیها و علائم هشداردهنده گوارشی : در مواردی مانند استفراغ خونی یا مدفوع تیرهرنگ، آندوسکوپی بهترین روش برای شناسایی منبع خونریزی است. این بررسی نقش مهمی در تشخیص سریع و پیشگیری از عوارض جدی دارد.
- پولیپها و تودههای گوارشی : آندوسکوپی امکان مشاهده مستقیم پولیپها و تودههای غیرطبیعی در معده و روده را فراهم میکند. در صورت نیاز، نمونهبرداری انجام میشود تا ماهیت خوشخیم یا بدخیم ضایعه مشخص شود.
- سرطانهای دستگاه گوارش : یکی از مهمترین کاربردهای آندوسکوپی، تشخیص زودهنگام سرطانهای معده، مری و روده بزرگ است. شناسایی بیماری در مراحل اولیه، شانس درمان موفق را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
- بیماریهای التهابی و مزمن روده : آندوسکوپی برای بررسی التهابهای مزمن روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو استفاده میشود. این روش به پزشک کمک میکند شدت بیماری را ارزیابی کرده و روند درمان را دقیقتر تنظیم کند.
- اختلالات عملکردی و عفونتها : در افرادی که دچار سوء هاضمه، تهوع یا استفراغ طولانیمدت هستند، آندوسکوپی علت اصلی مشکل را مشخص میکند. همچنین این روش در تشخیص عفونت معده مانند هلیکوباکتر پیلوری کاربرد زیادی دارد.
چند ساعت قبل از آندوسکوپی نباید غذا بخوریم؟
ناشتا بودن قبل از آندوسکوپی معده اهمیت بسیار زیادی دارد و معمولاً توصیه میشود بیمار ۶ تا ۸ ساعت پیش از انجام آندوسکوپی از خوردن هرگونه غذا خودداری کند.
خالی بودن معده و روده باعث میشود تصاویر ثبتشده در حین آندوسکوپی واضحتر و دقیقتر باشند. در برخی موارد، پزشک برای پاکسازی کامل دستگاه گوارش، داروهای ملین یا قرصهای مخصوص تجویز میکند تا هیچگونه مواد غذایی باقیمانده در معده یا روده وجود نداشته باشد.
ناشتا بودن طولانیمدت برای شفافیت تصاویر الزامی است. این موضوع بهویژه برای افرادی که قصد انجام اقدامات درمانی مثل بوتاکس معده را دارند، اهمیت دوچندان پیدا میکند تا پزشک دید کاملی از دیوارههای معده داشته باشد.
رعایت این نکات به پزشک کمک میکند بررسی آندوسکوپی با دقت بیشتر و کمترین احتمال خطا انجام شود.
اقدامات مهمی که بعد از آندوسکوپی باید انجام دهید
بعد از انجام آندوسکوپی، رعایت برخی مراقبتها به بهبود سریعتر و پیشگیری از عوارض آندوسکوپی کمک میکند. توصیه میشود بیمار تا چند ساعت استراحت کرده و از انجام فعالیتهای سنگین یا رانندگی پرهیز کند.
شروع تغذیه باید بهصورت تدریجی و با مایعات ولرم انجام شود و در صورت نداشتن مشکل، بهآرامی به رژیم غذایی عادی بازگردد.
مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور پزشک اهمیت زیادی دارد و نباید خودسرانه قطع شوند. همچنین در صورت بروز علائم غیر طبیعی مانند درد شدید، تب یا خونریزی، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
آیا آندوسکوپی برای زنان باردار خطرناک است؟
آندوسکوپی در دوران بارداری معمولاً فقط در شرایط ضروری و با نظر پزشک انجام میشود و جزو بررسیهای معمول به شمار نمیآید. در صورتی که علائم گوارشی شدید سلامت مادر را به خطر بیندازد، این روش میتواند بهعنوان یک اقدام تشخیصی مورد استفاده قرار گیرد.
در چنین شرایطی، نوع آندوسکوپی و داروهای مورد استفاده با دقت انتخاب میشوند تا ایمنی مادر و جنین حفظ شود. بهطور کلی، اگر نیاز به آندوسکوپی وجود داشته باشد، انجام آن در سهماهه دوم بارداری کمخطرتر ارزیابی میشود.
شناخت مهمترین عوارض آندوسکوپی که باید بدانید!
پیش از انجام آندوسکوپی، آگاهی از عوارض احتمالی این روش به بیماران کمک میکند با آرامش و آمادگی بیشتری برای انجام آن اقدام کنند؛ هرچند بیشتر این عوارض خفیف و موقتی هستند.
- احساس گلودرد، خشونت صدا یا ناراحتی خفیف در گلو که معمولاً طی چند ساعت تا یک روز برطرف میشود
- نفخ، احساس پری شکم یا آروغ زدن به دلیل ورود هوا به دستگاه گوارش در حین آندوسکوپی
- خوابآلودگی، گیجی یا ضعف موقت به علت مصرف داروهای آرامبخش
- تهوع یا حالت ناخوشایند معده که اغلب کوتاهمدت است
- خونریزی خفیف، بهویژه در صورت انجام نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ
- بروز عوارض نادر اما جدی مانند عفونت، واکنش به داروهای بیحسی یا آسیب به دیواره دستگاه گوارش که نیازمند بررسی فوری پزشکی است
جمعبندی نهایی درباره آندوسکوپی و مراقبتهای آن
آندوسکوپی یکی از روشهای دقیق و ایمن برای بررسی بیماریهای دستگاه گوارش است که در صورت انجام صحیح و رعایت نکات قبل و بعد از آن، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و درمان موثر بیماریها دارد.
سوالات متداول
خیر، به دلیل اثرات باقیمانده داروی آرامبخش بر هوشیاری و تمرکز، بیمار حتماً باید یک همراه داشته باشد و تا ۲۴ ساعت از رانندگی خودداری کند.
در صورت مصرف غذا یا مایعات، بیمار باید فوراً موضوع را به تیم پزشکی اطلاع دهد، زیرا احتمال ورود محتویات معده به ریه (آسپراسیون) وجود دارد و نوبت آندوسکوپی باید به تعویق بیفتد.
به دلیل بیحسی موضعی گلو، بیمار باید تا زمان بازگشت کامل حس بلع صبر کند و اولین وعده را با مایعات خنک یا ولرم (غیر داغ) شروع کند تا دچار سوختگی یا پریدن غذا در گلو نشود.
بدون نظر