این روزها نام بیماریهایی مانند سرطان روده و سرطان معده بیش از گذشته شنیده میشود که در گروه سرطانهای گوارشی قرار دارند و میتوانند عملکرد دستگاه گوارش را مختل کنند. سرطانهای گوارشی تنها به این دو نوع محدود نمیشوند و شامل سرطان مری، کبد، پانکراس و روده کوچک نیز هستند.
هر یک از این بیماریها علائم اولیه خاصی دارند که شناخت آنها اهمیت زیادی دارد. توجه به علائم اولیه سرطانهای گوارشی نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد. در ادامه، به بررسی این علائم و راههای پیشگیری از سرطانهای گوارشی میپردازیم.
سرطان های گوارشی چیست؟
سرطانهای گوارشی به گروهی از بیماریهای بدخیم گفته میشوند که بخشهای مختلف دستگاه گوارش را درگیر میکنند؛ دستگاهی که وظیفه هضم و جذب مواد غذایی را بر عهده دارد. این سرطانها میتوانند اندامهایی مانند مری، معده، روده بزرگ، کبد، پانکراس و مقعد را تحت تأثیر قرار دهند. سرطان گوارشی زمانی ایجاد میشود که سلولهای این نواحی دچار رشد غیرطبیعی و کنترلنشده شوند. عواملی مانند تغذیه ناسالم، مصرف سیگار و الکل، التهابهای مزمن و سابقه ژنتیکی در بروز این بیماریها نقش مهمی دارند.
سرطان گوارشی چه اندامهایی را درگیر میکند؟
- سرطان مری
- سرطان معده
- سرطان روده بزرگ و کوچک
- سرطان کبد و پانکراس
- سرطان کیسه صفرا
- سرطان مقعد
علائم اولیه سرطانهای گوارشی که نباید نادیده گرفته شوند!
علائم اولیه سرطانهای گوارشی معمولاً خفیف و تدریجی ظاهر میشوند و به همین دلیل ممکن است نادیده گرفته شوند. با این حال، تداوم یا تشدید این نشانهها میتواند هشداری مهم برای مراجعه به پزشک و بررسی دقیقتر باشد. انجام بهموقع کولونوسکوپی بهترین راه برای مشاهده دقیق دیواره روده و اطمینان از سلامت آن در صورت بروز این نشانههاست. این علائم در قالب یک جدول برای شما خلاصه کردیم :
| علامت هشداردهنده | توضیح و علت احتمالی |
|---|---|
| کاهش وزن بیدلیل | کاهش وزن ناگهانی بدون تغییر در رژیم یا فعالیت بدنی میتواند نشانه اختلالات جدی یا سرطان باشد. |
| سیری زودرس | احساس پر شدن معده با مقدار کمی غذا، در صورت تداوم میتواند نشانه سرطان معده یا پانکراس باشد. |
| سوءهاضمه مداوم | سوءهاضمهای که با درمانهای معمول بهبود نمییابد، ممکن است نشانه سرطانهای گوارشی باشد. |
| درد شکم مداوم | دردهای پیوسته یا مبهم شکمی بدون علت مشخص، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند. |
| تغییر در دفع | اسهال یا یبوست طولانیمدت یا تغییر در شکل مدفوع میتواند نشانه سرطان روده بزرگ باشد. |
| خون در مدفوع یا استفراغ | مشاهده خون یا استفراغ شبیه تفاله قهوه، علامتی بسیار جدی و نیازمند بررسی اورژانسی است. |
| خستگی غیرطبیعی | خستگی مداوم ممکن است ناشی از کمخونی پنهان به دلیل خونریزیهای داخلی گوارشی باشد. |
| نفخ مداوم | نفخی که با تغییر رژیم غذایی برطرف نمیشود، میتواند از علائم اولیه سرطانهای گوارشی باشد. |
| زردی پوست و چشم | زرد شدن پوست یا سفیدی چشمها معمولاً با درگیری کبد یا پانکراس مرتبط است. |
| مشکل در بلع | دشواری یا درد هنگام بلع، بهویژه در صورت پیشرفت، میتواند نشانه سرطان مری باشد. |
زمان را از دست ندهید! اگر هر یک از علائم گفتهشده را دارید، مراجعه زودهنگام به پزشک میتواند نقش مهمی در تشخیص و درمان موثر داشته باشد
همین حالا نوبت خودتان را رزرو کنید!
شایعترین نوع سرطان دستگاه گوارش کدام است؟
برخی از سرطانهای دستگاه گوارش شیوع بالاتری نسبت به سایر انواع دارند و آگاهی از آنها نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری دارد.
- سرطان روده بزرگ (کولورکتال): شایعترین سرطان گوارشی است که اغلب با تغییر در عادات اجابت مزاج، خون در مدفوع و کاهش وزن بیدلیل همراه میشود.
- سرطان معده: معمولاً با علائمی مانند سوء هاضمه مداوم، سیری زودرس و درد قسمت فوقانی شکم بروز میکند و در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد.
- سرطان مری: بیشتر با دشواری در بلع غذا، درد هنگام بلع و کاهش وزن تدریجی شناخته میشود و نیاز به تشخیص زودهنگام دارد.
با توجه به اینکه سرطان روده بزرگ (کولورکتال) شایعترین نوع است، شناسایی و برداشتن تودههای پیشسرطانی از طریق پولیپکتومی میتواند بهطور قطعی از ابتلا به این سرطان کشنده پیشگیری کند. همچنین برای بررسی سرطان معده و مری، استفاده از خدمات تخصصی آندوسکوپی برای مشاهده بافتهای فوقانی دستگاه گوارش الزامی است.
آیا سرطان های گوارشی قابل درمان هستند؟
بهطور کلی، سرطانهای گوارشی در صورت تشخیص زودهنگام تا حدود ۶۰ تا ۹۰ درصد قابل درمان هستند و این آمار بر اساس نرخ بقای پنج ساله در بیماران سرطانی محاسبه شده است.
درمان معمولاً با روشهایی مانند جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، درمانهای هدفمند و ایمونوتراپی انجام میشود که گاهی بهصورت ترکیبی به کار میروند.
در مراحل پیشرفته، هدف درمان بیشتر کنترل بیماری و افزایش کیفیت زندگی است. با وجود درمان موفق، احتمال بازگشت سرطانهای گوارشی وجود دارد، اما پیگیری منظم پزشکی و رعایت توصیههای درمانی میتواند این خطر را کاهش دهد.
روشهای تشخیص زودهنگام سرطانهای گوارشی
تشخیص زودهنگام سرطانهای گوارشی نقش کلیدی در افزایش شانس درمان و کاهش عوارض بیماری دارد و معمولاً با ترکیبی از بررسیهای بالینی و آزمایشهای تخصصی انجام میشود.
- آندوسکوپی : در روش آندوسکوپی با بررسی مستقیم مری، معده و بخشهایی از روده، امکان شناسایی ضایعات مشکوک و نمونهبرداری از بافت را فراهم میکند.
- کولونوسکوپی : کولونوسکوپی یکی از موثرترین روشها برای تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ است و میتواند پولیپهای پیشسرطانی را قبل از بدخیم شدن شناسایی و حذف کند.
- آزمایش خون : برخی تغییرات در فاکتورهای خونی مانند کمخونی یا افزایش نشانگرهای خاص میتوانند نشانهای از وجود سرطانهای گوارشی باشند.
- تصویربرداری پزشکی : روشهایی مانند سیتیاسکن، امآرآی و سونوگرافی به شناسایی تودهها و بررسی میزان گسترش سرطان در دستگاه گوارش کمک میکنند.
- بیوپسی (نمونهبرداری) : در این روش، نمونهای از بافت مشکوک گرفته شده و بهطور دقیق از نظر وجود سلولهای سرطانی بررسی میشود.
- غربالگری منظم در افراد پرخطر : افرادی که سابقه خانوادگی یا عوامل خطر دارند، با انجام چکاپهای دورهای میتوانند سرطانهای گوارشی را در مراحل اولیه شناسایی کنند.
تشخیص زودهنگام تومورها با تکنولوژیهای روز دنیا انجام میشود. در این کلینیک دکتر فائزه الماسی، تمامی خدمات تشخیصی و درمانی از جمله آندوسکوپی برای بررسی معده و کولونوسکوپی برای غربالگری روده بزرگ با دقت بالا انجام میگیرد.
چه افرادی بیشتر در معرض سرطانهای گوارشی هستند؟
برخی افراد بهدلیل شرایط سنی، سبک زندگی یا سابقه پزشکی، بیش از دیگران در معرض ابتلا به سرطانهای گوارشی قرار دارند که شناخت این عوامل اهمیت زیادی دارد. برای کنترل وزن و کاهش ریسک ابتلا به بیماریهای زمینهای، روشهای نوینی مانند بوتاکس معده میتواند به عنوان یک راهکار کمکی برای اصلاح اشتها و رسیدن به وزن ایدهآل تحت نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرد. این افراد عبارتند از :
- افراد دارای سبک زندگی ناسالم، از جمله سیگاریها، مصرفکنندگان الکل و کسانی که رژیم غذایی پرچرب و کمفیبر دارند
- افراد بالای ۵۰ سال بهدلیل افزایش احتمال جهشهای سلولی
- افرادی با سابقه خانوادگی سرطانهای گوارشی
- مبتلایان به بیماریهای التهابی مزمن دستگاه گوارش
- افراد دارای عفونتهای مزمن مانند هلیکوباکتر پیلوری
- مبتلایان به کبد چرب، سیروز یا سایر بیماریهای مزمن کبدی
- افرادی که غربالگری و چکاپهای دورهای را بهطور منظم انجام نمیدهند
آیا کاهش وزن بیدلیل میتواند نشانه سرطان گوارش باشد؟
بهطور قطع نمیتوان گفت که کاهش وزن نشانه سرطانهای گوارشی است، اما میتواند یکی از علائم هشداردهنده آن باشد. در برخی موارد، سرطانهای گوارشی با کاهش اشتها، اختلال در جذب مواد مغذی یا افزایش مصرف انرژی بدن همراه هستند و همین موضوع باعث کاهش وزن ناخواسته میشود.
در عین حال، کاهش وزن بیدلیل میتواند به دلایل غیرگوارشی نیز رخ دهد؛ از جمله پرکاری تیروئید، دیابت، مشکلات هورمونی، استرس، افسردگی یا عفونتها. بنابراین، زمانی که کاهش وزن بدون علت مشخص ادامهدار باشد یا با علائم گوارشی دیگری همراه شود، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق علت ضروری است.
خون در مدفوع نشانه کدام سرطانهای گوارشی است؟
وجود خون در مدفوع میتواند یکی از علائم هشداردهنده برخی سرطانهای گوارشی بهویژه سرطان روده بزرگ (کولورکتال)، سرطان رکتوم و در مواردی سرطان معده باشد.
در این سرطانها، رشد تومور باعث آسیب به دیواره روده یا خونریزی داخلی میشود که بهصورت خون روشن یا مدفوع تیره و سیاه دیده میشود. با این حال، خون در مدفوع همیشه به معنای سرطان نیست و میتواند به دلایلی مانند هموروئید، پولیپهای خوشخیم یا بیماریهای التهابی روده نیز رخ دهد.
تفاوت در علت خونریزی معمولاً تنها با بررسی پزشکی مشخص میشود. به همین دلیل، مشورت با پزشک و انجام بررسیهای تشخیصی بهترین راه برای پیشگیری از عوارض جدی و تشخیص بهموقع سرطانهای گوارشی است.
اگر به سرطانهای گوارشی دچار شدیم چه کارهایی ممنوع است؟
در صورت ابتلا به بیماریها و سرطانهای گوارشی، رعایت برخی نکات و پرهیز از رفتارهای نادرست نقش مهمی در بهبود روند درمان و پیشگیری از عوارض جدیتر دارد.
- نادیده گرفتن علائم و به تعویق انداختن مراجعه به پزشک، زیرا تشخیص دیرهنگام میتواند روند درمان سرطانهای گوارشی را دشوارتر کند.
- قطع خودسرانه داروها یا درمانها بدون مشورت با پزشک، حتی در صورتی که علائم بهطور موقت کاهش یافته باشند.
- مصرف سیگار، قلیان و الکل که میتوانند روند پیشرفت بیماری را تشدید کرده و اثربخشی درمان را کاهش دهند.
- پیروی از رژیمهای غذایی خودسرانه یا توصیههای غیرعلمی که ممکن است به دستگاه گوارش آسیب بیشتری وارد کند.
- بیتوجهی به تغذیه مناسب و حذف کامل وعدههای غذایی، که میتواند باعث ضعف بدن و کاهش توان مقابله با بیماری شود.
- عدم انجام پیگیریها، آزمایشها و ویزیتهای دورهای پس از شروع درمان، که برای کنترل و پیشگیری از بازگشت بیماری ضروری هستند.
- بیتوجهی به نظافت محیط زندگی و آشپزخانه، که میتواند منجر به انتقال عوامل بیماریزا به دستگاه گوارش شود.
- استفاده از مواد غذایی فاسد، مانده یا بهدرستی نگهدارینشده که میتواند فشار بیشتری به دستگاه گوارش وارد کند.
جمعبندی و توصیه پایانی برای حفظ سلامت دستگاه گوارش
در مجموع، سرطانهای گوارشی از بیماریهایی هستند که تشخیص زودهنگام آنها نقش تعیینکنندهای در موفقیت درمان دارد و توجه به علائم اولیه میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. آگاهی، اصلاح سبک زندگی، رعایت نکات بهداشتی و انجام غربالگریهای منظم، مهمترین راهکارهای کاهش خطر این سرطانها محسوب میشوند.
پیگیری بهموقع علائم گوارشی و مراجعه به پزشک متخصص، مسیر درمان را کوتاهتر و مؤثرتر میکند. چنانچه به دنبال متخصص دستگاه گوارش برای ویزیت یا درمان هستید، میتوانید با مراجعه به وبسایت دکتر فائزه الماسی بهصورت اینترنتی نوبت دریافت کنید.
سوالات متداول
طبق آخرین استانداردهای جهانی، تمامی افراد حتی بدون سابقه خانوادگی باید غربالگری سرطان روده بزرگ (کولونوسکوپی) را از سن ۴۵ سالگی آغاز کنند.
بله، استرس مزمن با ایجاد التهاب در سیستم گوارش و تضعیف سیستم ایمنی، میتواند محیط را برای تکثیر سلولهای سرطانی مستعدتر کند.
بله، مصرف مداوم این داروها میتواند علائم هشداردهنده سرطان را پنهان کرده و در بلندمدت ریسک تغییرات بافتی در معده را افزایش دهد.
بدون نظر